جایگاه علمی تکنسین دارویی
اصولاً وجود بینش مناسب نسبت به چیستی و چرایی یک پدیده به درک و کارکرد بهتر آن منجر خواهد شد. لذا در این بخش برآنیم تا جایگاه علمی یک تکنسین داروخانه را با منطق مناسبی شرح دهیم. برای این کار ابتدا لازم است “فارماکوپه” را تعریف کنیم.
فارماکوپه (دارونامه)
فارماکوپهها کتابهایی هستند که فهرست کاملی از داروهای شناخته شده را به همراه سایر اطلاعات دارویی، از جمله موارد مصرف، عوارض جانبی، موارد منع و احتیاط مصرف، تداخلات دارویی، نحوه نگهداری، استانداردها، مواد اولیه، روش ساخت، روش آنالیز مواد اولیه و جانبی اعم از روشهای فیزیکی و شیمیایی و سایر استانداردهایی که در داروسازی مورد استفاده قرار میگیرند در آن طرح شده است. در واقع فارماکوپه کتابی ست که هر آنچه انسانها در طول سالها پژوهش و تحقیق راجع به همه داروها کشف کرده اند را یکجا جمع آوری کرده است و در بازههای زمانی مشخص بروزرسانی میشود.
به نظر میرسد واژه فارماکوپه از ترکیب دو واژه باستانی Pharmakon به معنی دارو و Poiein به معنی ساختن، تشکیل شده باشد. به هر حال این واژه از حدود پنج قرن پیش در اروپا وارد لغات داروسازی شد. در آن زمان پزشکی ایتالیایی این واژه را به معنای “کتاب فرمولهای دارویی” به کار برد و امروزه فارماکوپههای مختلفی در دنیا منتشر میشود که از این میان میتوان به موارد ذیل اشاره نمود.
- فارماکوپه آمریکا: The united state pharmacopoeia (USP)
- فارماکوپه اروپا: European pharmacopoeia (EP)
- فارماکوپه بریتانیا: British pharmacopoeia (BP)
- فارماکوپه ژاپن: Japan pharmacopoeia (JP)
- فارماکوپه ایران: Iran pharmacopoeia (IP)
- فارماکوپه هند: Indian pharmacopoeia (IP)
در بعضی مواقع شاهد هستیم که کارخانههای داروسازی نام یا عبارت اختصاری فارماکوپهای که براساس استانداردهای آن، داروی خود را تولید کرده اند، را روی جعبه دارو مینویسند. برای مثال اگر روی جعبهیک دارو نوشته بود USP یعنی آن دارو براساس استانداردهای فارماکوپه آمریکا تولید شده است. البته این اقدام در همه کشورها الزامینیست. پس بیراه نیست اگر ادعا کنیم فارماکوپهها مکاتب داروسازی هستند.
از این واژه در جایگاه دیگری هم استفاده میشود که به عقیده مولف نوعی جفا در حق چنین مجموعه ای از اطلاعات است. در موارد به فهرست داروهای یک بیمارستان، فارماکوپه آن بیمارستان گویند، در حالیکه ارزش فارماکوپهها نه تنها در فهرست کردن داروها، بلکه در گردآوری همه اطلاعات همه داروهاست. همچنین فهرست داروهای ایران تحت عنوان IDL بصورت مستمر از سوی سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام و بروزرسانی میشود.
