آشنایی با بخش های آزمایشگاه تشخیص طبی

شرایط و ضوابط عمومی نحوه کار در ازمایشگاه تشخیص طبی

آزمایشگاه تشخیص طبی , موسسه‎ای پزشکی است که طبق ضوابط قانونی ایجاد گشته و در آن نمونه‎های مختلف برگرفته از بدن انسان برای تشخیص و کنترل بیماریها و تاثیر درمان مورد آزمایش قرار میگیرد. هر آزمایشگاه نسبت به نوع تخصص و صلاحیت علمی مسئول یا مسئولین فنی آن بر اساس مجوزهای صادره از وزارت می‎تواند دارای یک یه چند بخش از بخش‌های زیر باشد:

الف – بیوشیمی

ب- خونشناسی

ج – میکروب‌شناسی یا پاتوبیولوژی ( باکتری شناسی، انگل شناسی، ویروس‌شناسی و قارچ‌شناسی

د – ایمنی شناسی و سرم شناسی

ه – آسیب شناسی تشریحی (پاتولوژی وسیتولوژِی)

ما در این مقاله سعی بر این داریم تا شما را با بخش های مختلف در یک آزمایشگاه تشخیص طبی آشنا کنیم از این رو در دوره های نمونه گیر تکنسین آزمایشگاه و پذیرش و متصدی آزمایشگاه اینها به طور مفصل توضیح داده می شوند. جهت شرکت در دوره تکنسین آزمایشگاه با انجمن پرستاری ایران شعبه اصلی ارتباط بگیرید 02166575754

جهت مراجعه حضوری به نشانی: تهران میدان انقلاب خیابان آزادی نبش خیابان والعصر روبه روی ایستگاه دکتر قریب ساختمان تمجیدی طبقه 4 مراجعه نمایید. مرکز آموزش پرستاری ایران تلاش کرده تا با ارائه بهترین آموزش در مدت زمان کوتاه با شهریه مناسب و ارزان خدمات دهند . همچنین امکان پرداخت اقساطی شهریه را هم ایجاد کرده است. بعد از اتمام دوره می توانید گواهی و مدرک رسمی دریافت نمایید.

آشنایی بابخش‎های مختلف آزمایشگاه

بـخـش‎های مـخـتلف آزمایشگاه شـامل هماتولوژی، بـیـوشـیـمی، بـانک خون، مـیکروب‌شناسی، ایمونولوژی، سرولوژی و آزمایش‌های متفرقه است.

هماتولوژی:

که در این بخش آزمایش‎های CBC، ESR، گروه خون و RH، PT، PTT، شـمـارش پـلاکـت، شـمارش رتیکولوسیت، HCT و HB سیلان، انعقاد انجام مـی‌شـود.

 

بـیـوشـمـی:

که در این بـخـش آزمایش‌های قند، اوره، کراتی نین، کلسترول، تـری‌گـلـیـسـیـریـد، اسید اوریک، بیلی روبین، کلسیم، فسفر، پروتئین، آلبومین، یونوگرام، انجامSGOT، SGPT، AlP، LDH و گازومتری انجام مـی‌شـود.

 

بـانک‌خـون:

کـه در این بـخش آزـایـش‌هـای تـعیین گروه وRH بیمار و کیسه خون، کراسماچ، کومبس مستقیم ، کومبس غیر مستقیم انجام می‎شود

 

میکروب شناسی:

که در این بخش آزمایش‎های کشت و بررسی مستقیم ادرار، کشت و بررسی مستقیم خون، کشت و بررسی مستقیم مدفوع، کشت و بررسی مستقیم مایعات بدن، کشت و بررسی مستقیم زخم‎ها، بررسی مستقیم BK انجام می‎شود.

 

سرولوژی:

کــه در ایـن بـخـش آزمایـش‎های CRP و RF و BHCG انجام می‌شود.

 

آزمایش‎های متفرقه:

که این آزمایش‎ها شامل آزمایش کامل ادرار، تست مــدفـوع جستجـوی خـون در مـدفـوع، ( تسـت گایاک)، توبرکولین تست، بررسی ضایعات از نظر قارچ است.

 

آشنایی با وظایف بخش‎های جواب دهی و نمونه گیری

●وظایف بخش پذیرش وجواب دهی

1- رعایت نظم و ترتیب و پاکیزگی دفتر پذیرش

2- آماده نمودن وسایل وظروف مورد نیاز جهت پذیرش (خودکار آبی و قرمز، ماژیک، نوارچسب S/E,U/A,U/C,OPM,CBC,ESRکاغذی ،ظروف

3- برخورد مناسب با ارباب رجوع

4- دقت دررعایت نمودن نوبت پذیرش مراجعین

5- رعایت نمودن تعرفه‎های مصوب

6- واردنمودن تعرفه دفترچه‎های بیمه با خودکار قرمز (توجه در صورت اشتباه

فقط روی عدد اشتباه شده یک خط کشیده و عدد درست زیر آن نوشته شود)

7- چک نمودن قبض پذیرش شده و ابطال آن

8- وارد نمودن نام پزشک ومرکز ارجاع دهنده در دفتر پذیرش

9- انتقال اطلاعات اولیه درمورد شرایط آزمایشهای مختلف به بیمار

10- نوشتن دقیق نام بیمار و آزمایشات درخواستی بر روی ویال یا لوله‎های مربوطه

11- اطمینان از وجود سیترات یا  EDTAدر لوله‎ها و ویال‎های مورد استفاده

12- توضیح دادن در مورد نمونه هایS/E  و U/A (آزمایش تا ساعت 10 گرفتهشده ودر محل مربوطه قرار داده شود)

13- توضیح دادن به بیمار در مورد نحوه صحیح گرفتن نمونهU/C  و نحوه نگهداشتن پنبه

14- توضیح به بیمارانی که جهت آزمایش (GCT55گرم)یاOGCT100)گرم )مراجعه نموده اند.

15- بایگانی جداگانه برگه‎های بیمه، بیمه روستایی و پذیرش آزاد بصورت مجزاو روزانه

16- یاداشت نمودن نام، سن و محل سکونت بیمارانی که آزمایشS/Eآنها مثبتگردیده.

17- یاداشت نمودن سن بیمار، نام پدر، آدرس، شماره تلفن وداشتن یا نداشتن نام در فرم مخصوص برای بیمارانی که جواب

 آزمایشWright  آنها بیش از80/1و یا جواب آزمایش 2MEآنها بیش از 20/1 باشد

18- آماده نمودن برگه‎های جواب، شامل برگه‎های آزمایشات روتین، OPMوازدواجی و تحویل به بخش مربوطه

19- توضیح دادن به بیماران در موردساعت مراجعه جهت تحویل گرفتن جواب (روزبعد یا روزهای بعد ساعت 10 به بعد)

20- توجیه نمودن بیمارانی که به هر دلیل باید نمونه آنها تکرار شود

21- تهیه آمار ماهیانه بطور مرتب در پایان هر ماه

 

●وظایف بخش نمونه گیری:

1- مرتب نمودن بخش کاری جهت شروع کار

2- توجه به تاریخ مصرف سرنگ ها

3- چک نمودن سرنگ‎ها از نظر سالم بودن

4- چک نمودن نام بیمار با نام نوشته شده توسط پذیرش

5- رعایت مدت زمان بستن گارو بر روی بازو

6- رعایت نکات لازم هنگام خونگیری( استفاده از دستکش لاتکس، استفاده ازالکل 70 در جه جهت نمونه گیری وتوجه به بیمار درهنگام خونگیری )

7- دقت در نمونه گیری برای بخش‎های مختلف از نظرحجم نمونه و شرایط نگهداری نمونه

8- نمونه گیری به بهترین شکل برای هر بیمار ( در صورت مطمئن بودن نمونه گیری شود )

9- دفع صحیح سرنگ‎ها و سر سوزن‎های آلوده

10- تحویل دادن سفتی باکس پرشده به خدمه وجایگزین نمودن سفتی باکس جدید

11- آماده نمودن وسایل ومواد لازم جهت شروع کار در روز بعد ( پنبه الکل، سرنگ، سفتی باکس، گارو )

-12دقت در مرتب بودن ونظافت بخش مربوطه ودر صورت لزوم تذکر به خدمه در مورد نظافت بخش

 

تجهیزات لازم جهت اتاق نمونه برداری

نمونه‌گیری باید در یک محل مجزا، تمیز و ساکت صورت گیرد . این اتاق باید مجهز به دستشویی بوده و در صورت عدم دسترسی به آب، باید محلول‎های تمیزکننده دست‎ها موجود باشد.

1- صندلی نمونه‌برداری : باید دارای دسته قابل تنظیم باشد بطوری که بیمار بتواند در راحت ترین وضعیت جهت نمونه گیری روی صندلی بنشیند . همچنین باید دارای حفاظ ایمنی جهت جلوگیری از افتادن بیمار باشد.

2- تخت معاینه

3- سینی جمع‌آوری ویال‌های نمونه

4- دستکش : می‎تواند از نوع لاتکس، وینیل یا نیتریل باشد . در صورت حساسیت نسبت به دستکش لاتکس، می‎توان از نوع نیتریل، پولی اتیلن یا انواع دیگر و آنهایی که فاقد پودر هستند استفاده نمود . همچنین می‎توان از دستکش نخی در زیر دستکش لاتکس یا پلاستیکی استفاده نمود .

 

*دستکش در صورت آلودگی و یا در فواصل نمونه گیری‎ها باید تعویض گردد .

5- سوزن (G 23-19)

6- سرنگ یا نگهدارنده مخصوص (holder) جهت استفاده از لوله‎های خلاء (evacuated tube)

7- لانست یکبار مصرف

8- انواع لوله‎ها و ظروف در پیچ دار یا لوله‎های خلاء

9 – بازوبند (tourniquet)

• نوع یکبار مصرف ترجیحاً غیر لاتکس
• دستگاه فشار خون، در صورت استفاده باید روی فشار mmHg40 تنظیم گردد.
• نوارهای پلاستیکی استاندارد با گیره یا قلاب قابل تغییر

(در صورت آلودگی بازوبند با خون یا مایعات بدن باید دور انداخته شود)

10- یخچال یا یخ باید در دسترس باشد

11 – ضد عفونی کننده‎ها :

• ایزوپروپیل الکل یا اتیل الکل 70%
• محلول povidone-iodine 1-10% یا کلرهگزیدین گلوکونات جهت کشت خون

12- گاز پارچه‎ای در ابعاد cm 5×5 یاcm5/7×5/7، استفاده از پنبه پیشنهاد نمی‎گردد . جهت پانسمان باند و گاز نیز باید در دسترس باشد.

13- ظروف مخصوص دفع سر سوزنهای آلوده (Puncture Resistant Disposal container)

14- وسیله گرم کننده موضع نمونه گیری جهت افزایش جریان خون (Warmingdevice)

-15 فهرست انواع آزمایش‎ها و درجه مقدار خون لازم برای هر آزمایش و نوع لوله مورد استفاده

 

لوله‎های خلاء : این لوله‎ها که بفرم تجاری تهیه شده است و رنگ درپوش آنها بر اساس نوع کاربرد و ماده ضد انعقاد، متفاوت می‎باشد.

انواع لوله‎های خلاء که در ایران نیز مورد استفاده قرار می‎گیرند، در جدول زیر خلاصه شده است :

رنگ درپوش	نوع افزودنی/ضد انعقاد	کاربرد
قرمز	______________	بیوشیمی-ایمونولوژی-سرولوژی-بانک خون
Ÿطلائی	*دارای ژل جداکننده یا ماده فعال کننده لخته	بیوشیمی-ایمونولوژی-سرولوژی-بانک خون
بنفش	نمکهای EDTA	هماتولوژی-بانک خون
آبی روشن	سیترات سدیم	تست‎های انعقادی
سیاه	سیترات سدیم	ESR
سبز	سدیم هپارین-لیتیم هپارین	آمونیاک(استفاده از سدیم یا لیتیم هپارین) لیتیم (استفاده از سدیم هپارین)

 

^*ژل‎های جداکننده حاوی یک ماده خنثی بوده که سبب تغییر موقتی ویسکوزیته خون در طی سانتریفوژ می‎شوند.

دانستیه این ژل‎ها سبب می‎شود که مابین سلول و سرم یا پلاسما قرار گیرند.

قابل ذکر است که لوله‎های خلاء حاوی ضد انعقاد باید تا خاتمه مکش پر از خون شوند .

^Ÿرنگ درپوش این نوع لوله بر اساس کارخانه سازنده آن متغیر می‎باشد.

لوله‎های CBC حاوی ضد انعقاد اگر بطور تجاری تهیه گردند، باید حاوی بر چسب با اطلاعات زیر باشند :

-نوع نمک EDTA، وزن یا حجم نمک مورد استفاده

-حجم خون مورد نیاز

-تاریخ انقضا

-شرایط نگه داری