دوره کمک های اولیه آشنایی با دستگاه های بدن بخش 2
دستگاه ادراری :
سلول های فعال بدن انسان دائماًدرحال ریختن موادزائد به درون خون هستند.موادی که اگر دربدن جمع شوند،انسان رامسموم می کنند.البته این امر رخ نخواهد دادزیراکلیه ها ثانیه به ثانیه خون راتصفیه می کنند،موادزائد وآب اضافی آن را می گیرند وادرار می سازند،همان مایع زائدی که درمثانه ذخیره می شود.هنگامی که مثانه پرمی شودانسان ازطریق ادرار کردن،آن را تخلیه میکند.
دستگاه ادراری تشکیل شده است از :
1-کلیه ها :اعضایی لوبیایی شکل و به رنگ قرمزمایل به قهوه ای هستندکه در پشت شکم ودر دوطرف ستون فقرات قرار دارند. آنهاحاوی واحدهایی به نام نفرون هستند.
2- حالب ها(میزنای) : لوله های باریکی هستندکه ادرار را از کلیه ها به مثانه می رسانند.
3- مثانه : کیسه ای عضلانی است که ادرار در آن جمع می شود. مثانه در حفره لگن قرار دارد.گنجایش مثانه طبیعی حدود 300 تا400 میلی متر مکعب است که وقتی حجم آن به 150 سی سی می رسد احساس دفع ادرار برای فرد ایجاد می شود.
4 – پیشابراه(میز راه) :مجرایی است که ادرار را از مثانه به خارج بدن هدایت می کند. پیشابراه مرد،بزرگتر ازپیشابراه زن بوده، بعنوان محل خروج مایع منی( مایعی که حاوی اسپرم است و در حین فعالت جنسی خارج می شود )عمل می کند. از آنجا که پیشابراه زن کوتاهتر است و نزدیک به مهبل و مقعد باز می شود، زنان بیش از مردان، مستعد عفونت های ادراری هستند.در ضایعات وآسیب های نخاع، مثانه فلج می شود و برحسب نوع فلج مصدوم دچار احتباس یا بی اختیاری ادرار می گردد.
مرکز آموزش انجمن پرستاری ایران برگذار کننده دوره فوریت های پزشکی یا کمک های اولیه با بهترین اساتید با شهریه مناسب و اقساطی به همراه ارائه مدرک معتبر انجمن پرستاری ایران به دانشجویان عزیز داده می شود برای اطلاعات بیشتر دوره کمک های اولیه با این شماره تماس بگیرید 02166575754
دستگاه عصبی:
دستگاه عصبی از مغز، نخاع و رشته های عصبی( نورون ها ) منشعب از آنها تشکیل شده است. دستگاه عصبی، مرکز کنترل فعالیت های ارادی و غیر ارادی بدن است.
تنظیم فعالیت های اندام ها، ارتباط اندام ها و دستگاه های فعالیتی بدن، تطابق و هماهنگی دستگاه های مختلف بدن با محیط خارج از مهمترین وظایف دستگاه عصبی می باشد.
دستگاه های عصبی دو قسمت دارد : دستگاه عصبی مرکزی(CNS) که مغز و طناب نخاعی را تشکیل می دهد و دستگاه عصبی محیطی که از اعضایی تشکیل می شود که از مغز و طناب نخاعی منشأ گرفته(به نام عصب ها) و به تمام نواحی بدن می روند. دستگاه عصبی محیطی شامل 12 جفت عصب مغزی و31 جفت عصب نخاعی است که انتقال پیام های حسی از اندام ها به دستگاه عصبی مرکزی و نیز انتقال پیامی حرکتی از دستگاه عصبی مرکزی به اندم ها از وظایف اصلی آن می باشد.
مغز :
مغز، پیچیده ترین عضو بدن می باشد بیش از صد میلیارد سلول عصبی و میلیاردها راه عصبی را درخود جای داده است.
مغز تقریباً تمامی فعالیت ها را کنترل می کند،هم فعالیت های آگاهانه مثل حرکت و هم فعالیت های غیر آگاهانه مثل حفظ دمای بدن.مغز مرکز شخصیت، احساسات، تفکر، حافظه، حفظ تعادل و… می باشد. مایع شفاف مغزی ـ نخاعی مثل یک ضربه گیر، مغز و طناب نخاعی را در برابر آسیب محافظت می کند.
مخ :
بزرگترین بخش مغز است ودارای دو نیمکره وچهار لوب است. لایه خارجی (قشر مغز) از بافتی به نام ماده خاکستری تشکیل شده است که پیام های عصبی را تولید و تنظیم می کند. لایه درونی از ماده سفید تشکیل شده است که پیام ها را انتقال می دهد. مخ در تفکر آگاهانه،کنترل عواطف، قضاوت،درک و حافظه و… دخالت دارد.
بصل النخاع :
پایین ترین مرکزعصبی واقع درجمجمه است که انتهای آن به نخاع مربوط می شود و فعالیت اندام های داخلی بدن مانند قلب و ریه و اندام های گوارشی را اداره می کند. پس یکی از اجزای مهم وحساس مغزبوده وآسیب وارده به آن، مرگ را به دنبال خواهد داشت.
نخاع:
نخاع به صورت طنابی نرم واز ماده خاکستری( حاوی سلولهای عصبی )وماده سفید رنگ( حاوی رشته های عصبی )تشکیل شده است.نخاع در داخل ستون مهره ها قرار گرفته، به وسیله پرده های محافظی به نام مننژ پوشیده شده واز بالا به بصل النخاع و از پایین تا دومین مهره کمر امتداد دارد.
دستگاه حواس
بینایی(چشم) :
مهمترین حس بدن می باشد. انسان بیش از 80% اطلاعات محیط اطراف خود را از طریق چشم به دست می آورد. شعاع های نوری که به هر چشم وارد می شود، به وسیـله قرنیـه و عدسی متمرکز شده، روی شبکیه می افتند و یک تصویر وارونه بر روی آن تشکیـل می دهنـد. سلـول های شبکیه این تصویر را به تکان هـای الکتریکی تبدیـل مـی کنند که از طریق عصب بینایی به مغز می روند و در آنجا رمز گشایی شده، باعث بینایی می شوند. عنبیه، اندازه مردمک را تغییر داده، مقدار نوری را که به شبکیه می رسد، کنترل می کند. رگ های خونی شبکیه و لایه ای به نام مشیمیه، مواد غذایی را به چشم می رسانند.چشم در یک محفظه استخوانی به نام حدقه قرار دارد.کره چشم تقریباً کروی بوده و قطر آن حدود 5/2 سانتی متر است.
پلک:
بافتی از جنس پوست و عضلات زیر پوستی می باشد. پلک ها دو وظیفه مهم دارند: اول اینکه مثل یک دیوار دفاعی جلوی قسمت عمده ای از کره چشم را می گیرند و از کره چشم محافظت می کنند، دوم آن که پلک ها هر 5 تا10 ثانیه یک بار باز و بسته می شوند که این امر به شسته شدن میکروب ها و ذرات خارجی از سطح چشم کمک می کند. مژه ها از ورود گرد و غبار و ذرات مختلف به داخل چشم جلوگیری می کنند.
قرنیه:
قسمت شفاف جلوی کره چشم است که از پشت آن ساختمان داخلی تر کره چشم (عنبیه و مردمک) دیده می شود. وجود لکه یا کثیفی روی قرنیه باعث تار دیده شدن اشیاء می شود.
عنبیه و مردمک:
بخش رنگی پشت قرنیه ، عنبیه نام دارد که رنگ چشم افراد را تعیین می کند. در وسط عنبیه سوراخی به نام مردمک وجود دارد که مقدار نور وارد شده به چشم را تنظیم می کند.
شنوایی (گوش):
گوش نه تنها وظیفه شنیدن بلکه برقراری تعادل را نیز به عهده دارد.گوش شامل قسمت های خارجی، میانی و داخلی است.
گوش خارجی :
شامل لاله و مجرای گوش است که به پرده سماخ ختم می شود.گوش خارجی امواج صوتی را جمع آوری و متمرکز می سازد. لاله گوش : برای مشخص کردن جهت صوت و امواج صوتی می باشد.
گوش میانی :
گوش میانی حاوی 3 استخوان ظریف ( چکشی، سندانی، رکابی ) است که پرده صماخ را به غشای جدا کننده گوش میانی و داخلی، مرتبط می کنند.گوش میانی امواج را تقویت و منتقل می کند.پرده بیضی بین گوش میانی وگوش داخلی قرار دارد. مبدأ شیپور استاش که وظیفه برقراری تعادل فشار گوش میانی با محیط خارج را به عهده دارد در این محیط است.
گوش داخلی :
حلزون که حاوی گیرنده های حسی شنوایی است و نیز ساختارهای تنظیم کننده تعادل در گوش داخلی قرار دارند.
گوش داخلی امواج منتقل شده از گوش میانی را دریافت وآن را به امواج شنوایی تبدیل می کند.گوش داخلی اصلی ترین قسمت گوش است که دارای دو وظیفه اساسی می باشد:
1- تبدیل اصوات به امواج مغزی و ایجاد عمل شنوایی
2- کمک به حفظ تعادل بدن(راست ایستادن)
بویایی ( بینی ) :
بینی از دو حفره به نام سپتوم از هم جدا می شوند ودارای یک قسمت غضروفی و استخوانی می باشد. بوها به وسیله سلول های گیرنده تخصیص یافته در سقف حفره بینی تشخیص داده می شوند. این سلول های گیرنده مولکول های بودار موجود در هوا را تشخیص می دهند و این اطلاعات را به تکان های الکتریکی ظریفی تبدیل می کنند. این تکانه ها از طریق عصب بویایی به پیاز بویایی ( انتهای عصب بویایی ) و سپس مغز منتقل می شوند و در مغز مورد تحلیل قرار می گیرند. حس بویایی انسان بسیار حساس بوده، ما را قادر به تشخیص بیش از ۱۰۰۰۰ بوی مختلف می کند.
چشایی (زبان) :
زبان عضو چشایی می باشد وسطح آن از برجستگی های زیادی پوشیده شده است. زبان در تکلم و بلع غذا کمک می کند. زبان قوی ترین عضله بدن می باشد.
لامسه (پوست) :
تمام سطح بدن از پوست پوشیده شده است،وبیش از 5کیلوگرم وزن دارد. ضخامت آن در نواحی مختلف بدن متفاوت بوده، مثلاً در کف دست و پا ضخیم تر از نقاط دیگر و در ناحیه پلک ها نازکتر می باشد.پوست دارای ملانین(Melanin) قهوه ای است که به آن رنگ می دهدواشعه های ماورای بنفش ومضری راکه نور خورشیدتولید می کند،بافیلتر می گیرد.مو وناخن هردو ازناحیه پوست رشد می کنند.
وظایف مهم پوست :
1- حفظ بدن در برابر عوامل محیطی( مانع نفوذ میکروب ها )
2- تنظیم حرارت بدن ( توسط تعریق)
3- احساس( درد، حرارت، لمس، فشار )
4- ویتامین سازی( ویتامین D در اثر تابش خورشید )
پوست از سه لایه تشکیل شده است :
اپیدرم :خارجی ترین لایه پوست بوده،مرتباً درحال تکثیر می باشد.ازسلول های ضدآب وپوسته مانندمرده ساخته شده است.دراثرکار وفعالیت ضخامت آن تغییر میکند.
درم ( جلد ) : دومین لایه پوست که زیر اپیدرم قرار دارد.تغذیه اپیدرم به عهده این لایه می باشد. عروق خونی، اعصاب،غدد عرق و چربی ، پیاز مو در درم قرار دارند. هیپودرم ( اندودرم ) : داخلی ترین لایه پوست می باشد و عمدتاً از چربی تشکیل شده است وبدن راگرم نگه می دارد. در زیر این لایه، عضلات و… قرار دارد.
