کنترل عفونت از طریق استریل سازی و ضد عفونی محیط آزمایشگاه
پاکسازی، ضد عفونی و استریل کردن Sterilization and disinfection به شکست زنجیره عفونت و پیشگیری از انتقال بیماری در فضا کمک مینماید. اکثر موسسات بهداشتی اقلام استریلی را جهت مراقبت مددجو خریداری و تدارک میبینند که بعد از مصرف دور ریخته میشوند. احتمالا برخی وسایل از طریق پارچ، لیوان آب و لگنهای پلاستیکی مکررا مورد استفاده قرار میگیرند، که هنگام ترخیص دور انداخته شده و یا همراه وی به خانه فرستاده میشود. وسایلی که در مطبها قابل استفاده است اغلب پلاستیکی و یک بار مصرف میباشند. چندین فرایند برای تخریب میکرو ارگانیسمها مورد استفاده قرار میگیرند. با ضد عفونی ،کلیه ارگانیسمهای بیماری زا به استثناء اسپورها، از بین میروند، استریل سازی ( استریلیزاسیون) روندی است که طی آن همه میکرو ارگانیسمها از جمله اسپورها ( هاگ ) نابود میگردند. ضدعفونی را میتوان در هنگام آماده سازی پوست برای یک روش یا پاکسازی بخشی از تجهیزاتی که وارد یک قسمت غیر استریل بدن میشود بکار برد. معمولا استریل سازی روی تجهیزاتی انجام میشود که وارد قسمت استریلی از بدن میشود. ضد عفونی و استریل سازی اجسام آلوده یا عفونی، رعایت بهداشت خوب دستها، اغلب میکرو ارگانیسمها را به عنوان منابع بالقوه عفونت کاهش داده و محدود مینماید.
تمامی این موارد را می توانید در دوره نمونه گیر تکنسین آزمایشگاه انجمن پرستاری آموزش ببنید و بتوانید بعنوان یک تکنسین با تجربه در فضاهای آزمایشگاهی بعنوان نمونه گیر آزمایشگاه یا در قسمت پذیرش آزمایشگاه مشغول به کار شوید از این رو مرکز آموزش انجمن پرستاری ایران با برگزاری دوره های پرستاری با هزینه بسیار مناسب به مدت دو ماه با اعطای مدرک معتبر از انجمن پرستاری ایران مهارت جو می پذیرد از این رو برای اطلاع از برگذاری کلاس ها با این شماره تماس بگیرید: 02166575754
عوامل مؤثر در انتخاب روش استریلسازی و ضدعفونی
عوامل متعددی از جمله موارد زیر در انتخاب روشهای استریل سازی و ضد عفونی موثرند
1– ماهیت ارگانیسمهای موجود: CDCتوصیه میکند که در یک موسسه مراقبت بهداشتی با کلیه وسایل، ملافهها و تجهیزات باید همانند زمانی که بیماری عفونی بوده عمل نمود. برخی ارگانیسمها به آسانی نابود میشوند، در حالی که بقیه در مقابل روشهای ضد عفونی واستریل سازی معمول و خاص مقاوم هستند.
2- تعداد ارگانیسمهای موجود :هرچه تعداد ارگانیسمهای موجود روی یک شیءزیاد تر باشد،مدت زمان بیش تری صرف تخریب آنها میگردد.
3- نوع تجهیزات : وسایل مجهز به مجراهای کوچک، شکاف ها، رابطها و لولهها مستلزم مراقبت ویژه هستند. ابزار معینی میتوانند توسط روشهای استریل سازی و ضدعفونی متعدد دچار صدمه و آسیب شوند و لذا به توجهات خاص نیاز دارند .
4- هدف استفاده از وسیله : نیاز به گندزدایی طبی یا جراحی روی نحوه آماده سازی و پاک سازی وسایل تاثیر میگذارند. در محیط خانه شاید استفاده از وسایل و تجهیزات تمیز ایمن باشد. ولی در موسسات بهداشتی هنگام مراقبت از بیمار کاربرد لازم استریل ارجح است.
5- روشهای قابل دسترسی برای استریل سازی و ضدعفونی : روشهای فیزیکی یا شیمیایی استریل سازی و ضد عفونی کردن، براساس ماهیت و تعداد ارگانیسمها، نوع و هدف استفاده از وسایل و قابل دسترس و عملی بودن آنها انتخاب میگردند.
6-زمان : هنگام استریل سازی یا ضدعفونی کردن زمان یک عامل کلیدی است . وقفه در پیگیری دورههای زمانی توصیه شده نشانگر سهل انگاری میباشد.
پاکسازی وسایل و تجهیزات
قبل از استریل یا ضد عفونی نمودن وسایل مورد استفاده در مراقبت بهداشتی، تمیز نمودن مناسب آنها به منظور کاهش تعداد ارگانیسمها و راندن آنها به منظور کاهش تعداد ارگانیسمها و راندن آنها از لابلای شکافها و مواد آلوده لانه کرده در لایههای زیرین الزامی است. روشهای زیر برای پاک نمودن وسایل توصیه میگردند:
در همه موارد دستکشهای ضدآب بپوشید.
2- در ابتدا برای دفع مواد آلی از روی وسایل، آنها را با آب سرد بشویید. آب گرم باعث انعقاد برخی مواد آلی شده ،بنابراین از بین بردن آنها را مشکل میسازد.
3-وسایل را شسته و بعد از آبکشی، آنها را در آب گرم محتوی مواد پاک کننده یا صابون قرار دهید.ترکیب آب گرم و صابون جذب مواد چربی ( امولسیون) را تسهیل نموده و باعث از بین رفتن جرمها و کثافات میگردند.
4-در صورت لزوم برای پاک نمودن وسایل به طور کامل از برسی که دارای موهای زبر است استفاده کنید. اصطحکاک به از بین رفتن ارگانیسمها و اجرامی که به سطوح سخت چسبیده اند کمک مینماید.
5-وسایل را به طور کامل آبکشی کنید.
6- وسایل پاک شده را برای استریل سازی و یا ضدعفونی آماده سازید.
7- برس، دستکشها، ظروف تو گود آبکشی، دستشوییها یا لگنها را از نظر پاکیزگی و وجود آلودگیها به خوبی مشاهده کنید ودر صورت لزوم آنها را دور بریزید.
انواع روشهای استریلسازی و ضدعفونی شامل موارد زیر است:
الف) روشهای فیزیکی استریل سازی و ضد عفونی :
1- بخار : درجه حرارت بالای ایجاد شده توسط فشار بالاتر، ارگانیسمها را تخریب میکند. مثلا اتو کلاوکردن outoclaving اکثر وسایل پلاستیکی و لاستیکی به وسیله اتوکلاو کردن دچار آسیب میگردند.
آب جوش :در خانه مکررا مورد اسنفاده قرار میگیرد. ساده و کم خرج است. وسایل باید حداقل برای مدت 15 دقیقه بجوشند. اسپورها و برخی ویروسها به وسیله جوشیدن تخریب نمیگردند.
3- حرارت خشک : در خانه جایگزین روش استریل سازی است . برای وسایل فلزی استفاده میشود که در حرارت کوره با حدود 350 درجه فارنهایت، به مدت 2 ساعت یا بیش تر قرار میگیرند. برای تخریب کلیه میکرو ارگانیسمها ناکافی است و در موسسات مراقبت بهداشتی به کار نمیرود.
4- اشعه: در مورد مواد دارویی، غذایی، پلاستیکی و سایر اجسام حساس به حرارت استفاده میشود. کلیه سطوح وسایل باید مستقیما در معرض اشعه ماوراء بنفش قرار گیرد. ممکن است برای پرسنل خطراتی رابه بار آورد.
ب) روشهای شیمیایی استریل سازی و ضد عفونی :
1– گاز اکسید اتیلن : میکرو ارگانیسمها و اسپورها توسط اختلال در فرایندهای متابئلیکی تخریب میشود.
در حالی که وسایل ( عقربههای سنجش اکسیژن و ساکشن، تجهیزات کنترل فشار خون) در اتو کلاو قرارداده میشود، گاز آزاد میگردد. چون گاز دارای اثرات سمی روی انسان میباشد، باید احتیاطهایی به عمل آید.
- محلولهای شیمیایی : معمولا برای ضد عفونی ابزار و وسایل خانگی استفاده میشود، برای ضد عفونی آب و اهداف خانگی از کلرزدایی ( کلر زدن) استفاده میشود. یک محلول هیپوکلریت سدیم با یک رقت 1:100 به طور موثری ویروسهای نقص ایمن سازی را غیر فعال میسازد. بتادین یا الکل نیز به منظور ضدعفونی مورد استفاده قرار میگیرد. این روش همه اسپورها را نابود نمیسازد. و ممکن است باعث خوردگی سطوح فلزی شود.
